Filipino coping strategies: COVID case

 "Para sa akin nung nalaman ko na napili ang Tala Hospital na COVID Hospital, siyempre nandun ang TAKOT ko at iniisip ko na kaya ba ng Hospital mag accommodate ng ganitong sakit? at tako din ako mahawa sa pasyente, pero naisip ko din na meron naman ginagawang ORIENTATION at TRAINING sa empleyado kaya kahit papano yung takot na nararamdaman ko ay nabawasan. at nung nalaman ko na ipapasok ako sa loob para magbantay sa loob natatakot talaga ako , pero iniisip ko na lang basta magagawa ko na maayos ang aking TRABAHO hindi naman ako mapapabayaanng DIYOS at sa suporta ng aking MGA KASAMA, ASAWA at PAMILYA, KAIBIGAN ay lumalakas ang aking LOOB."

leron, leron sinta sung by swedes wins european competition 2024

 

the story of the two brothers

 (20+) Video | Facebook

Fr Gatus (of the Archdiocese of San Fernando, Pampanga) on the importance of the FAMILY vs wealth & possessions

> "In the end, it is not how MUCH [material objects] you saved, but how MANY [persons] you saved!"

> this is the 2nd time i heard of The Story of the Two Brothers (1st from Bet), the elder who was single & the younger who was married with children. Both farmers, at every harvest time, the eldest would secretly give one sack of rice in the dead of night to the storage room of his younger brother, thinking "He has a family & needs more than me." Conversely, the younger brother thought: "My Kuya is single & needs to save for old age" [my revision]. One night, they bumped on each other & found out about the truth. In that spot, they build a CHURCH; for, a church is nothing but a meeting of people who love each other!"

> How can you be together as a FAMILY in heaven, if already here on earth, you don't see eye to eye?

satire on PH society by "Mr. Shoo Li" 2023

 Wha' happen to you,

Mr. Shooli asks Pinoys

by Jarius Bondoc - Nov. 1, 2023

Manuel "Jun" Urbano is 2023 Gawad Plaridel Awardee of the University of the Philippines College of Mass Communications.

In reviving the prestigious award post-pandemic, UP-CMC couldn't have honored a better media man. Urbano mastered three fields. He produced films "Juan Tamad and Mr. Shooli" and "M.O.N.A.Y." He directed ads, like San Miguel Beer's notable "Isang Platitong Manê". He starred on television as Mr. Shooli of "Mongolian Barbecue", parodies of hot issues.

Urbano sent Mr. Shooli to read his acceptance speech Oct. 11th. The latter left the draft in the taxi and so extemporized.

Mr. Shooli recounted copping a student exchange program to Manila in the early '50s. He enrolled at Ateneo De La Salle where he met Erap: "Grade 1 pa lang kami may bigote na siya. May wristband din para raw malaman kung ano ang kaliwa at kanang kamay niya." Once, Teacher asked Shooli to spell "success". He whispered to Erap if there's one or two s's at the end. Erap advised him to put in three, "para sigurado."

Shooli observed Filipinos: "Masayahin, matatag. Bagyo, lindol, baha, Pilipino tatawa lang.

"Mapagbigay. Kung may bisita sa bahay, gawa paraan para maligaya. Sa master's bedroom pinapatulog.

"Matulungin sa kapwa -- nagbabayanihan.

"Pilipino mahal ang Diyos, the only Christian country in southeast Asia.

"Pilipino very respectful. Sa wika niyo may 'opo' at 'oho' to address elders. Applaud yourselves."

In 1946 right after the War, Shooli recalled, the Philippine economy was second only to Japan's. It had a national airline. Indonesians, Malaysians, Vietnamese who wanted to become doctors studied at UST. For agriculture and animal husbandry they went to IRRI and UP.

At the end of the exchange program, Shooli returned to indigence in the northlands. He heard that Erap was kicked out of 2nd year high school. Still, Erap became president: "Nasipa uli nu'ng 2nd year na pangulo siya."

Mr. Shooli returned to Manila on classmates' invitation with compli plane fare to a reunion. He was excited to see the beautiful country he so admired. He imagined Filipinos to have progressed by leaps and bounds during his 70-year absence.

Unable to sleep, Shooli kept asking the flight steward where they were flying over: Alaska, Arabia, etc. Hours later his seatmate stuck a hand out the porthole and said they must be in Manila. How did he know? His wristwatch got snatched.

"Sa airport inspeksyon ng Customs apat maleta ko. Paglabas ko sa airport, isa na lang maleta ko," Mr. Shooli sighed. "Sakay ako taksi, sobra trapik! Nakita ko sign: 'Bawal magtapon ng basura.' Pero sa paligid dami basura. Meron isa pa: 'Bawal umihi dito.' Pero mga lalaki ipinipirma pa ihi nila sa pader. Overtake kami sa motorcycle, riding in tandem. Binaril nila sa ulo yung tao.

"Am I in Philippines? This is not Philippines I know! Hindi ganito Pilipino.

"Tapos sa TV news panood ko raid sa shabu den. 'Hoy, mga shabu pusher, suko na kayo, mga pulis ito.' Sagot ng ni-raid nila, 'Hindi kami susuko, mga pulis din kami.'

"Noong araw, Pilipinas no. 1 exporter ng sugar. Ngayon world's no. 1 importer of rice. Pati gulay, onion, galunggong import. Pilipinas puro isla paligid ng dagat, pero bakit import ng isda, pati asin? Pilipino naghihirap. Pero may kumikita sa paghihirap nila.

"May export ang Pilipino. Export niyo si nanay, export niyo si tatay, export niyo si ate at kuya -- OFW. Ang kanila kinikita pampalutang sa economy. Tawag sa kanila 'mga bagong bayani'. But at what sacrifice? Minsan bagong bayani niyo umuuwi sa Pilipinas nasa kabaong; pinatay ng employer. Minsan umuuwi sila sa sirang pamilya. Kasi walang hanapbuhay sa Philippines.

"Pulitika niyo no. 1 pinakawalanghiya. Nu'ng araw democracy: government of the people, for the people, by the people. Ngayon government of a few people, for a few people, by a few people.

"There are 110 million Filipinos. Senators niyo 24 lang. Dalawa pares magkapatid, isang pares mag-ina. Merong ex-convict, meron plunderer, meron involved sa extrajudicial killings. Nu'ng araw mga politiko niyo sina Manglapuz, Pelaez, Osias, Rodrigo, mga kagalang-galang. Ngayon mga politiko niyo kagulang-gulang.

"Ano nangyari? 'Di ba kayo pumipili sa kanila? What happened to you?

"Alam niyo ba kaibahan ng ordinary thief at political thief? Ordinary thief pumipili sino nanakawan niya. Political thief kayo ang pumipili ku'ng sino nananakaw sainyo.

"Eighty-percent Christian daw Pilipino. Pero may pulitiko diyan sabi, 'who is this stupid God?' He called your God stupid, wala kayo imik. Okey lang?

"Tao ngayon wala nang sense of value. Parang 'yung dalawang naglalakad sa bukid. Nakita nila carabao dung; tinikman nila; natiyak nila na carabao dung; buti na lang daw hindi nila naapakan.

"Politiko main problem niyo. Hindi sila public service, self-service na. Pagkatapos mag-presidente tatakbo pa mayor, ayaw mawalan ng puwesto. Si Congressman Manhik-Manaog termed out na, kaya tatakbo governor. Tanong ko sakanya ku'ng lalabanan niya misis niya na governor ngayon. Sabi niya, 'Hindi, misis ko takbo senador.'

"Eh sino takbo congressman pamalit sayo? Sagot niya, 'Yung anak kong panganay na mayor.'

"Sino tatakbo mayor? Sabi niya, 'Yung bunso namin na konsehal.'

"Sabi ko sa kanya, galing-galing niyo, politika hanapbahay ng pamilya niyo. 'Yong aso mo na lang walang pwesto ah. Sagot niya, 'Hoy wag mo malitiin aso namin, barangay chairman 'yan.'"

Mr. Shooli concluded: "I remember what one of your National Artists Manuel Conde told me about Filipinos. If you want your patient to get well but he refuses to take the bitter pill, patawanin mo. Pagbukas ng bibig niya isubo mo ang gamot sa kanya." Thus did Mr. Shooli satirize today's Filipino.

* * *

loob by fr albert e. alejo, sj (2017, 2018)

 Re: “Loob ng Tao”

Fr: Albert E. Alejo, SJ* (2017, largely revised from the first and last parts of his 1990 book Tao po! Tuloy: Isang landas ng pag-unawa sa loob ng tao. In Pe-Pua, R. (Ed.) 2018 Habdbuk ng Sikolohiyang Pilipino, Bolyum 1, pp. 368-381.

(*PhD Social Anthropology, University of London School of Oriental and African Studies)

 

>p. 370 Pagsasalarawan (Description) ng Loob

“…una, bilang pinaghuhugutan ng LAKAS at UDYOK na magpakatao at lumaya; sa pangalawa, bilang pag-ako at pagsagot sa KAPWA. Ano nga kaya itong UBOD NG PAGKATAO at nakapaglalaman ng maraming bagay at kapwa?... na nakapagpapakilos sa saambyanan?... tila siyang nagpapadakila sa tao?”

 

>p. 368 Mga Lawarawan (metaphors) ng Loob

1. Bahay Kubo – “kahit munti, ang halaman doon ay sari-sari”; pag kumatok ka at pinapasok, buksan ang bintana at matutuklasan ang loob na may malawak na ugnayan sa higit sa loob at kadugtong ng loob

2. Mga Pulo – sa ibabaw ay magkakahiwalay, ngunit pag nagpalalim ka sa pagsisid, matutuklasan mo na sa kailalaiman, sila pala ay magkakaugnay

 

>p. 370 Mga “Haligi na Balangkas”* (structural pillars) ng Loob

1. Abot**-Malay [Cognitive]

2. Abot-Dama [Affective]

3. Abot-Kaya [Behavioral – labels mine]

 

p. 378 “Ano ngayon ang kaugnanay ng abot ng loob sa abot-tanaw ng mayroon [being] o ng sang-umiiral [existence]? Ang loob ng tao ay isang daigdig sa loob ng abot-tanw ng sang-umiiral. Ang lawak ng ABOT-MALAY, ang lalim ng ABOUT-DAMA, at ang laman ng ABOT-KAYA – lahat ng ito ay nasa higit na lawk at higit na lami at ibayong kasiksika at kahitikan ng sang-umiiral! Sa katunayan, maging ang ‘wala sa loob ko’ ay nasa loob pa rin ng abot-tanat ng mayroon.”

 

*”… ang damdamin, bilang isang haligi na BALANGKAS ng daigdig ng loob….” (p. 379)

** “… ang ‘abot’ ay may kinalaman sa pagigign KAYANG MADATMAN o MAKUHA o mahabol ng mga bagay. (p. 376)

** pp. 376-377 Alejo prefers “abot” to the “sakop” of Fr. Leonardo Mercado, SVD since the latter implies hierarchy, power, and subjugation.

 

Illustration:

p. 371 Buo ang loob kong gawin [Behavioral] ang isang bagay kapag “may liwanang akong natatanaw sa landas na kaharap ko sa hinaharap” [Cognitive] at malakas ang loob ko kapag alam kong hindi ako nag-iisa at may makakapitan [Affective].

 

p. 371 “Kaya nga kapag pumatay ka ng isang tao … binubura mo na rin ang isang daigdig, isang daigdig ng MALAY, ng DAMA, at ng KAYA, daigdig ng mga posibilidad, ng mga kaya pa sana niyang mamalayan, madama, at makakaya.”

 

>Mga Kahinaan (weaknesses) of Loob

p. 379 “Ang PANGUNGULIMLIM ng abot-malay, ang PANLILIGAMGAM ng abot-dama at ang PAMUMULIKAT ng abot-kaya ay lamat sa daigdig ng aking loob. Napipigilan ang loob na umabot sa tumpak nitong hantungan.”

 

>Integration / alignment of loob [invisible] at katawan* [visible]

p. 372 “… ang kasabay na tanong sa bawat pagpapsiya, sa bawat pabguguo ng loob, ay may kaakibat na ‘Kaya ba ng katotohanan ng iyong KATAWAN ang pabubuo ng iyong LOOB?’ Kasinglakas ba ng iyong LOOB ng iyong TUHOD?” (caps mine)

 

·         “… katawan  may have been developed from ka+tawo+an ….” (Diksyonaryo; Tesauro” Pilipino-Ingles. Lungsod Quezon: Manlapaz Publishing Company).

 

>Relation between loob and kapwa

p. 377 “Ang loob ay isang tahanan; dito, ang kapwa ay kasambahay.”

p. 374 “Sa tao, at hindi lang sa Pilipino, ang PAMUMUHAY ay PAKIKIPAMUHAY.” (caps mine)

p. 379 “… ang kadakilaan ng loob ay nasa PAGBUBUKAS.” (caps mine)

 

>The social & spiritual sources of Lakas ng Loob

NB: Alejo also uses and appears to prefer “Tibay ng Loob”

 

p. 374 “Paano nakakaya ng isang maysakit ang kanyang nadarama? Sa pagbibigay ng lakas ng loob ng katabing NAGBABANTAY. Hindi siay pinababayaang mag-isa. At kahit nan ga wala siyang katabi, maaari pa ring mabuhayan ng loob kung gigisingin niya sa kayang loob ang kinagawang PAGSISIKAP ng kanyang mga kamag-anak na kaya wala roon ay naghahanap ng paraan upang makabili ng gamut” (caps mine)

 

p. 375 “Ang tibay ng loob ay hindi kailanman isang indibidwal na birtud lamang na sarili ng mgay katawan. Ang loob ay isang daigndig ng PAGDADAMAYAN.”

 

p. 379 “… ang dinamismo ng PAGPAPALAKAS NG LOOB…. Ang PAGDALAW o PAGTAPIK sa balikat, o kahit ang isang mutning PAGPAPAHAYAG NG SUPORTA….”

 

p. 380 “Totoo, ang aking kalayaan ay nakasalalay sa sariling galaw ng aking LOOB, subalit possible lamang ito sa loob ng isang daigdig na mayroon akong KASAMA, sapagkat kung ako lang, hindi ko alam kung hanggang saan ang aking abot. Kailangan kong mamulat na HINDI AKO NAG-IISA, na kahit ano ang mnagyari, mayroon akong KAPILING na KAPANALIG na KAPWA ko na nagnanasang magpakatao at lumaya ring tulad ko. At sa gitna ng ugnayang ito, mayroon pa akong makakapitang lubos na kasama ko, narito sa PINAKALOOG ng LOOB ko at hindi ako iiwan. Siya ang PINAKANAKIKIANGKOT sa lahat ng galaw ng aking LOOB.” (caps mine)

 

p. 375 “Hindi natutulog ang Diyos.”

>Paglalagom

p. 380 “Wala akong nalikhang depinisyon. Hindi ito, kung sa bagay, ang aking intensiyon. At kung may isang damdaming nais kong maiwan sa mambabasa, ito ay wala ng iba kundi ang sabay na pagkabitin at pananabik sa ibayong daraing.

   “Sa ngayon, lumilitaw lamang na ang loob ay isang kumpol-diwang talagang hitik at siksik sa kayamanan…. ang loob ay hindi lamang pala isang pitak ng puso o luklukan ng mga damdamin, isip at alaala, hindi ito isang sulok lamang ng dibdib, kundi isang malawak at malalim na daigdig ng sari-sari at sabay-sabay na UGNAYAN sa sarili, sa kapwa, sa mga bagay, sa panahon, sa lipunan, sa buong kalikasan at sa Maykapal.”

 

“… KOLEKTIBONG loog ng bayan, at maging sa karanasang MISTIKAL.”

“…. PAKIKI-ISANG LOOB sa kapwa….”

 

PS: “… ang pagpapatawad ay tila isang PAGLINIS ng loob, paghawan ng kalooban, upang bigyan muli ng puwang ang ibang Nawala dahil sa pgkakasala” (p. 377).

 

=====================================================

LOOB = “RELATIONAL INTERIORITY” (https://wikipedia.org.wiki/Albert_Alejo

 

Vlogger 'Becoming Filipino' is now officially a Pinoy (msn.com)

By Melanie Unson (2023 Sept 14). PhilSTAR Life.

After years of showcasing and telling warm stories of Filipinos and their culture, Kyle Jennermann, also known as “Kulas,” is now officially a Filipino citizen. 

“I HAVE OFFICIALLY BECOME A FILIPINO,” the 34-year-old Canadian and now Filipino vlogger shared the good news on Wednesday, Sept. 13, with photos of him taking his Oath of Allegiance at the House of Representatives.  

“Today marks the beginning of the most important part of my life. I am ready for this. I am filled with belief, inspiration, gratefulness, and love,” he wrote. “One day at a time... Kaya pa.” 

His oath-taking was administered by Congressman Len Alonte, who was also the principal author of the first House Bill. 

...

What made him love the Philippines? Kulas says it’s the Filipinos’ ability to be happy despite life’s adversities.  

“The innate ability of Filipinos to find ways to be happy and share it, I think it’s incredibly powerful and something that the rest of the world can really learn from,” he said. “That’s the major kicker that got me my life here.” 

PH has 186 languages

 Re: PH Languages

Fr: Borlongan, A. M. (2023 June 11). There are 186 language in the Philippines, not just two!, https://www.manilatimes.net/2023/06/11/opinion/columns/there-are-186-languages-in-the-philippines-not-just-two/1895506

 

>Definitions

--Language (in Linguistics) = the distinctively human  system for communication with well-defined structure, composed of sounds built up to form words and sentences to convey meaning.

--Dialect = usually GEOGRAPHICAL varieties within languages, e.g. English language – UK, US, AUS, & PH; Tagalog language – Manila, Batangas, Bulacan, Cavite

--Example of 1 Language (Tagalog) in 4 Dialects & 2 other languages:

>1. Manila Tagalog: Pumunta siya dito dala ang malinis na pinggan na ilalagay sa patuyuan ng pinggan.

>2. Batangas Tagalog: Pumarine siya tangan ang malinis na pinggan na ilalagay sa banggerahan.

>3. Bulacan Tagalog: Nagpunta siya rito na may dalang malinis na pinggan na ilalagay niya sa doon sa tauban.

>4. Caviteño Tagalog: Nagparini siya dala ang platong malinis na ilalagay sa batalan.

>Cebuano: Ni ari sila diri dala ang limpyo nga plato nga ibutang sa butanganang sa plato.

>English: He/She came here holding the clean plate to place in the dish dryer.

 

>Stats

--According to the 2023 Ethnologue (worldwide annual stats of languages), the PH has 186 established languages = 184 living + 2 extinct (Inagta Villaviciones, Inagta Dicanay)

--Of the 184 living languages = 175 INDIGENOUS + 9 non-indigenous (including English & Spanish)

--PH languages with fewer than 100 speakers: Arta (35-45), Inagta Alabab (10), Inagta Sorsogon (10)

--Other institutions & organizations, n = 130 to 190 languages

 

>Conclusion

--PH is one of the most LINGUISTICALLY DIVERSE countries in the world and has the highest linguistic diversity index in South-East Asia.